Ayakkabı Sektöründe Kapanmalar Artıyor: Makineler Hurda Fiyatına Satılıyor.

Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, sektörün karşı karşıya olduğu krizi çarpıcı bir örnekle anlattı:

“Kırklareli’nde çok modern bir tesisin kapanışına şahit oldum. 40 bin Euro’luk makinalar kilosu 8-9 TL’ye satılıyor. 40 bin Euro’ya aldığın makinayı 9 bin TL’ye satmak kadar acı bir şey olamaz. 6.5 milyon Euro’ya kurduğunuz tesisi hurdaya satıyorsunuz” dedi.

Artan maliyetler nedeniyle tarihinin en büyük dış ticaret açığını yaşayan ayakkabı sektöründe, en son 2019’da yaşanan konkordato ve kapanmalar yeniden gündeme geldi. Temmuz ayında konkordato başvurusu yapan Konya merkezli Doğan Çanta’nın sektöre maliyetinin 1 milyar 200 milyon TL’ye ulaştığı, bu süreçte 100’ün üzerinde firmanın olumsuz etkilendiği belirtiliyor. Kırklareli’nde ise milyonlarca Euro’luk makinelerin hurda fiyatına satılmaya çalışıldığı, buna rağmen alıcı bulunamadığı ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri, spor ayakkabıdaki fırsatın kaçırıldığını, çıkışın ancak deri ayakkabıya destek verilerek yakalanabileceğini dile getiriyor. Türkiye ayakkabı endüstrisi, çok sayıda küçük ölçekli işletmeden oluştuğu için bu tür dalgalanmalardan hızlı etkilenen bir yapıya sahip. Yıllık 550 milyon çifte yaklaşan üretim kapasitesiyle dünyada 6’ncı, Avrupa’da ise ilk sırada yer alan sektör, 2022’den itibaren maliyetler nedeniyle dünya ve iç pazardan ayrıştı.

Daha pahalı üretim ve kur politikaları nedeniyle ithalatın cazip hale gelmesi, sektördeki dengeleri bozdu. 2022’de 348 milyon dolar dış ticaret fazlası veren ayakkabı sanayisi, 2023’te bu rakamı 148 milyon dolara düşürdü; 2024’te ise 550 milyon dolar açık verdi. 2025’in ilk 7 ayında dış ticaret açığı 437 milyon dolara ulaştı. Aynı dönemde ithalat rakamları da hızla yükseldi. 2022’de 25 milyon çift olan ayakkabı ithalatı, 2024’te 76 milyon çifte çıktı. Bu yıl alınan önlemlere rağmen ithalat artışını sürdürdü ve iç pazardaki payını %7’den %30’lara kadar yükseltti.

Berke İçten, yaşanan tabloyu şu sözlerle ortaya koydu:

“Makinalar, dolaplar vardı. 40-50 bin Euro’ya alınan makinaların kamyona paldır küldür atıldığına şahit oluyorsunuz. 40 bin Euro’luk makinalar kilosu 8-9 TL’ye satılıyor. 40 bin Euro’ya aldığın makinayı 9 bin TL’ye satmak kadar acı bir şey olamaz. 6.5 milyon Euro’ya kurduğunuz tesisi hurdaya satıyorsunuz. 600-700 bin TL elimize ya geçecek ya geçmeyecek diyorlar. Zaman burada bizim aleyhimize işlemeye başladı. Zaman geçtikçe önlemler alınamadıkça ya da ekonomiyle enflasyonla mücadelede istediğimiz sonuca ulaşamadığımız her gün aslında bizim bir fabrikamızın kapandığı anlamına geliyor. Tedbirleri hızlandırmamız lazım” dedi.

İstihdam desteğine de değinen İçten, şu anda çalışan başına verilen 2 bin 500 TL’nin yeterli olmadığını belirtti.

“Bir nefes kredisi çıktı, kimse faydalanamadı. Maalesef şu anda kredinin bir faydası yok bize. 45-50 bandında bir faiz oranımız var. Bize yüzde 25 faizle kredi veriyorum deseler kullanacak durumumuz yok. İş yapamıyoruz. Kontrollü zarar etsek işi kurtarabilir miyiz açısından bakıyoruz. Döviz kurunun rekabetçi hale getirmesine ihtiyacımız var” sözleriyle tabloyu özetledi.